Ik fietste laatst rond op een bouwterrein. Het was middagpauze en ik zag her en der allerlei busjes staan. In die busjes zaten mannen brood te eten. Ze staarden voor zich uit en het deed me denken aan koeien in de wei. Glazig voor zich uit kijkend en langzaam kauwend. 
Bij koeien is dat normaal, maar bij mensen is dat eigenlijk best vreemd. Mensen zijn sociale wezens en het is een normaal menselijk verschijnsel dat mensen met elkaar communiceren, plezier maken, naar elkaar luisteren enzovoort. 
Een paar uur later op diezelfde dag liep ik een groot kantoor binnen. Het was een uur of drie. Er stonden mensen in een gang bij een koffie-automaat. Niemand sprak een woord. Toch waren het collega’s. Het waren mensen die elkaar volgens mij bijna dagelijks tegenkwamen op het werk. 

Ik zat in de trein van Schiphol naar Enschede. We kwamen terug van een heerlijke vakantie in Nieuw Zeeland. In dat land is heel veel ruimte en daar wonen mensen die tijd hebben voor elkaar. Ik heb me daar verbaasd over de belangstelling die iedereen voor elkaar heeft. Even een praatje maken, interesse tonen, een gesprek hebben. Heel normaal eigenlijk. Maar eenmaal terug in Nederland, zittend in de maandagochtendspits, met een bruine kop en de vakantiekleding nog aan, was er niemand die vroeg: “op vakantie geweest?”. Nee, iedereen zat met een grauwe kop voor zich uit te staren. Koeien in een Hollands landschap. Ik was weer “thuis”.

In ons land hebben we een hele hoge arbeidsproductiviteit. We werken hard, de concentratie is hoog en het wordt door alle IT oplossingen alleen maar makkelijker om heel efficiënt te werken. Vroeger konden we tijdens ons werk met elkaar praten. De concentratie was minder hoog, je had af en toe relatief eenvoudig werk te doen. Maar tegenwoordig hebben we steeds meer werk waar we met al onze aandacht bij moeten blijven. We kunnen dus meer in minder tijd. En wat komt daar voor terug? 
Eigenlijk weinig. Het werkende leven wordt steeds armoediger. We werken in korte tijd heel hard en in de tijd die dan overblijft zijn we moe en zitten we apathisch voor de televisie te kijken naar Peter R. de Vries. Armoedig. 

Hoe zou het zijn als je in een arbeidscontract op zou nemen dat iedereen 25% van zijn werktijd onder zijn niveau werk zou moeten verrichten? Werk dat makkelijk is en waarbij je kunt praten. Zou dat een oplossing zijn? Misschien verdienen we dan wel wat minder en kunnen we die vaatwasser niet meer betalen. En misschien worden dan de gezonde-snel-klaar-magnetronmaaltijden dan ook wel te duur voor ons. Maar zeg nou eens eerlijk, mist u niet die momenten van vroeger waarin je goede gesprekken voerde tijdens het afwassen? Er zijn zoveel uitvindingen gedaan om het ons makkelijker te maken, thuis en in het werk, maar zijn we daar gelukkiger van geworden? Nee, we worden koeien. Domme glazig kijkende koeien die alleen maar met zichzelf bezig zijn.

Pieter van der Haak