Stortkokermanagement... (wat is dat?)
- door Pieter van der Haak -
Een tijdje geleden werd er vlak bij mij in de buurt een huis grondig gerenoveerd. Het was een mooie oude karakteristieke woning dat bij mij dan ook automatisch verhalen oproept. Het was een huis waar mensen in waren geboren en mensen waren gestorven. Waar men verdriet had gekend, maar ook vreugde. Er waren feesten gevierd en er was ook gezamenlijk gerouwd.
De laatste tien jaar was het huis echter helaas al veelvuldig van eigenaar veranderd. En daar was het niet beter van geworden. Iedere nieuwe eigenaar had op zijn of haar manier iets aan het huis proberen te veranderen, maar zodanig dat je nu echt deskundig moest zijn wilde je de authentieke kwaliteiten van het huis nog kunnen ontdekken. De nieuwste eigenaar was nu van plan om de boel echt eens grondig aan te pakken. Er werd een container geplaatst en het slopen kon beginnen. Alleen de buitenkant zou blijven bestaan, maar voor de rest moest alles anders worden. Men had geen oog meer voor datgene wat nog echt mooi en authentiek was. Alles eruit, slopen en van de bodem af aan opnieuw opbouwen met moderne middelen.
Het deed me denken aan de manier waarop sommige managers een reorganisatie aanpakken. Niets van het verleden is meer goed, alles moet anders. De enorme geldingsdrang van moderne manager om zijn eigen ei te willen leggen. Hij is (interim) manager van de organisatie en zal de boel wel eens even flink opknappen en naar hun eigen goddelijke plan herscheppen. Veelal worden ze binnengehaald als een nieuwe Messias die de Toko van de ondergang kan redden. Vervolgens gaan ze als een olifant in een porseleinkast tekeer. Niet geremd door enig besef van datgene wat echt iets waard is. Dit kan komen door een gebrek aan (relevante) levenservaring of door een aangeboren domheid gecombineerd met een gevaarlijk sterke machtspositie en enige narcistische trekken. Helaas zijn er managers die alleen maar manager zijn geworden omdat ze er uít zien als een manager en lekker kunnen lullen, niet omdat ze ook daadwerkelijk managementkwaliteiten bezitten.
Even terug naar die renovatie. Er werd een grote container geplaatst met daarboven een stortkoker. U kent dat wel. Men hangt dan een soort van hele grote trechter voor het raam op de verdieping, met daaraan een koker (de stortkoker) die uitmondt in de container. Vervolgens kan het slopen beginnen. En men ging toch eventjes tekeer. Nieuwe en oude materialen werden, zonder bestudering van de waarde allemaal zo de in de stortkoker gedumpt.
Het begon ’s morgens al heel vroeg. Het huis kraakte, piepte en kreunde en iedere keer werd er een stuk van de binnenkant uitgekotst in de stortkoker. Sterke mannen waren zonder ophouden, waarschijnlijk met een waas voor de ogen, bezig met slopen. Om een uur of tien was het even pauze. De nieuwe eigenaar kwam kijken. Hij parkeerde zijn te dure auto op de oprijlaan, die waarschijnlijk binnenkort ook volledig opnieuw bestraat zou gaan worden en liep zonder te kijken direct naar binnen. Hij babbelde wat met de slopers, wees er nog even op dat echt alles eruit moest en vertrok weer, zonder om te kijken. Stortkokermanagement zonder om te kijken… En de slopers, zij sloopten voort. Wat ze niet in de gaten hadden was dat de container inmiddels al helemaal vol zat. Er kon niets meer bij.
En dat is wat er vaak gebeurt als een reorganisatie niet op de juiste manier wordt uitgevoerd. Natuurlijk moet er wel eens iets veranderen. Natuurlijk kunnen we niet honderd jaar lang op dezelfde manier blijven werken. Natuurlijk verandert de wereld tegenwoordig heel erg snel. Maar gelijktijdig zijn managers die een reorganisatie moeten doorvoeren zich helaas lang niet altijd bewust van het feit dat de container ook wel een vol kan raken. Je kunt wel blijven doorgaan met het dumpen van organisatiestructuren, informatiesystemen, werkplekken, functiewaarderingssystemen, hiërarchische tussenlagen, werktijdafspraken, beoordelingssystemen, marketingconcepten etc. maar kijk dan wel of de container niet een keer vol is. Een idee is vaak gemakkelijk uitgedacht. Maar bij de uitvoering gaat het er om dat je als manager in de gaten houdt of de container het allemaal nog wel kan bevatten. Helaas is daar vaak te weinig oog voor. Men is bezig met de toekomst en gaat voorbij aan de goede dingen uit het verleden plus de belasting van de medewerkers in het heden. Een verandering bedenken kan in vijf seconden. Geloof me, dat is echt het werk niet. De goede manager gaat vervolgens grondig na of de container groot genoeg is om een en ander te kunnen verwerken. Hij luistert naar de mensen, scheidt geklaag van goede argumenten en maakt een realistisch plan van aanpak. De slechte manager laat hooguit de stortkoker aanbrengen, maar is vervolgens al weer bezig met het volgende sloopproject. Hij vertrekt weer. Zonder om te kijken.