Deep Democracy om onderstroom in Teams bespreekbaar te maken

arrow_1.png
Afbeelding van de Deep Democracy methode

Onderstroom in teams aanpakken met Deep Democracy

Deep Democracy is een effectieve methode om te zorgen dat je gebruikt maakt van alle kwaliteiten in het team en hierbij ook de informatie uit de onderstroom benut. Waar vroeger een manager de knopen doorhakte is het in veel organisaties de bedoeling dat de teamleden zelf meer aan het stuur gaan staan. Hoe meer mogelijkheden teamleden hebben om zelf beslissingen te nemen hoe sterker er een gevoel van eigenaarschap ontstaat bij de teamleden. Gelijktijdig is het voor sommige teams (met of zonder teamleider) nog best een uitdaging om beslissingen te nemen. Soms spelen er zaken in de onderstroom waardoor mensen zich bijvoorbeeld niet altijd uitspreken. 

Werken met de onderstroom via de Deep Democracy methode

Om de onderstroom bespreekbaar te maken in teams zetten we vaak technieken in die afkomstig zijn uit de Deep Democracy methodiek. In dit artikel hebben we voor jou op een rij gezet wat de Deep Democracy methode precies is en waarom teams die volgens deze methodiek overleggen winnen aan effectiviteit!

De onderstroom

In de dynamiek van teams gebeurt veel. Zeker wanneer mensen zich niet gehoord voelen of het idee hebben dat hun mening genegeerd wordt. Wanneer de ideeën die ingaan tegen het meerderheidsstandpunt geen ruimte krijgen, gaat het wringen. We mopperen wel op de gang, maar tijdens de vergadering houden we onze mond. Of we zeggen ‘ja’ tegen een voorstel, maar doen ‘nee’. We verzinnen allerlei smoesjes waarom het toch niet kon. We spreken hier vaak niet rustig en openlijk over, maar hebben allerlei manieren om ‘onderhuids’ en in de ‘onderstroom’ tegen te spartelen. Dit leidt uiteindelijk ook tot een slechte sfeer op het werk.

Wat is Deep Democracy?

Deep Democracy is een methode die deze onderstroom in groepen zichtbaar en hanteerbaar maakt. Het biedt een andere, frisse kijk op besluitvorming en groepsdynamiek. De meerderheid is doorslaggevend, maar de minderheid wordt gezien als nog niet gebruikte wijsheid van de groep. Tegenstellingen en botsende meningen onderzoek je met elkaar op respectvolle wijze. Door deze wijsheid te benutten neemt veiligheid in de groep en betrokkenheid bij besluiten en acties toe. De Deep Democracy methode biedt handvatten voor besluitvorming met aandacht en waardering voor andere opvattingen.

De essentie van Deep Democracy is dat het zowel de meerderheid- als de minderheidsstem meeneemt in besluitvorming. Elke invalshoek is even waardevol. Zo wordt de wijsheid van de groep optimaal benut.

Waar komt Deep Democracy vandaan?

De methode werd in de jaren negentig ontwikkeld door Myrna en Greg Lewis in het bedrijfsleven van Zuid-Afrika. Sindsdien wordt het succesvol toegepast als krachtig instrument voor besluitvorming en omgaan met conflicten binnen allerlei groepen.

Wij helpen jou met het bouwen van sterke teams

Al meer dan 25 jaar ervaring
Sterke Teams

Benut de verschillen die in de onderstroom aanwezig zijn

In de bovenstroom lijkt het soms dat iedereen het ergens over eens is. Maar toch blijken er in de onderstroom dan nog verschillende opvattingen te bestaan. Bij het gebruik van Deep Democracy methode benut je deze verschillen in de groep. Je haalt hiermee elementen uit de onderstroom naar boven in plaats van dat je ze vermijdt of wegpoetst. Dit is essentieel, want deze minderheidspunten zullen, wanneer ze niet goed meegenomen zijn in een besluit, leiden tot weerstand of zelfs sabotagegedrag.

Vaak zien we dat een besluit dan niet ‘echt’ wordt geaccepteerd. Een medewerkers handelt dan toch anders dan was afgesproken (ja zeggen en nee doen). Dit is vaak geen kwade wil, maar leidt wel tot geïrriteerdheid of frustratie. De onderstroom is dan aan het werk. Het zijn eigenlijk gefrustreerde pogingen om toch te zeggen wat gezegd moet worden. Waarschijnlijk heeft deze medewerker een goede reden om zich niet aan de afspraak te houden. Was zijn mening meegenomen dan was het besluit waarschijnlijk beter geworden. Dankzij Deep Democracy benut je alle kennis en zorg je voor draagvlak voor genomen besluiten.

Onderstroom of IJsberg

afbeelding over onderstroom en ijsbergtheorie

Binnen de Deep Democracy methode staat de ijsberg symbool voor het groepsbewuste en groepsonbewuste. Boven water staat het kleine zichtbare deel voor dat waarvan iedereen binnen de groep op de hoogte is. Alle gedeelde informatie en uitgesproken meningen en gevoelens. Het groepsonbewuste is alles wat nog niet iedereen weet, wat niet met iedereen gedeeld is, of door sommigen niet goed begrepen. Hierin zit ook de wijsheid of het potentieel van de groep verborgen. Maar ook de gecombineerde kennis en inzichten uit de groep en het vermogen om dat te zeggen wat gezegd moet worden.

Dat wat niet boven water en zich dus in de onderstroom bevindt is óf onbenut potentieel, óf het zijn uitgesproken meningen of standpunten die als onzichtbare kracht een gevaarlijke onderstroom kunnen veroorzaken. Dit is bijvoorbeeld zichtbaar als steeds terugkerende agendapunten, flauwe grapjes of gemopper bij het koffieapparaat.

Zo gaat Deep Democracy er ook van uit dat alles van de groep is en wat één teamlid ervaart dus voor de hele groep relevant is. Mijn ervaring is ook, dat als iemand iets lastigs benoemt in een groep, er altijd anderen zijn die dat delen, maar vaak nog niet benoemd hebben. Vanuit dit principe werk ik in groepen altijd met een Check-in.

De check-in ronde en onderstroom

De Check-in is een opstartronde waarbij iedereen aan het woord komt. Hierdoor ontstaat direct ruimte om zaken uit te spreken die anders wellicht de hele dag in de onderstroom een rol zouden blijven spelen. Centraal staan een aantal vragen zoals: hoe heb je de afgelopen tijd ervaren, wat houd je nu bezig, wat heb je nodig om als zelfsturend team te werken? Deze check-in verloopt in Popcornstyle (pop when you’re hot: je neemt het woord als het jouw moment is, dus geen rondje). Hierdoor is er aandacht voor iedereen, komen veel relevante zaken vaak al op tafel en ontstaat er een sfeer van openheid en veiligheid. De spelregels zijn: Sharing & dumping: als iemand spreekt, luistert de rest. Er worden geen vragen gesteld of reacties gegeven. De combinatie van een paar strakke regels en verder veel vrijheid en ruimte staat ook symbool voor zelfsturing.

Hoe pas je Deep Democracy methode toe?

Deep Democracy is een zienswijze en methode die de onderstroom in groepen zichtbaar en hanteerbaar maakt. Je kijkt hierbij naar de groep kijkt als geheel, met een groepsbewuste en een groepsonbewuste. Door invalshoeken te delen, groeit het groepsbewuste en hebben we meer informatie tot onze beschikking om de maximale oplossing te vinden.

In de kern is de methode erg simpel: zonder te oordelen ervoor zorgen dat dat wat gezegd moet worden gezegd kan worden.

4 stappen voor besluitvorming in teams

Het biedt 4 duidelijke stappen om tot gedragen besluitvorming te komen. Het maakt gebruik van zowel de rationele als de emotionele aspecten van het besluitvormingsproces in een groep. Het basis model komt neer op de volgende stappen:

  1. Verzamel alle invalshoeken bij een bepaalde kwestie of vraag
  2. Zoek actief naar het alternatief (is er iemand die iets heel anders vindt?)
  3. Verspreid het alternatief (wie herkent dat?)
  4. Voeg de wijsheid van de minderheid toe aan het meerderheidsbesluit (wat heb je nodig om mee te gaan met het meerderheidsbesluit?)
afbeelding van deep democracy methodiek

Door alle perspectieven in de groep serieus te nemen, versterkt dit vertrouwen tussen de teamleden en betrokkenheid bij een besluit. Juist omdat het zo eenvoudig is, kun je het als groep vrij gemakkelijk aanleren en toepassen met elkaar. Natuurlijk vraagt het wel enige vaardigheid en doorzettingsvermogen, omdat het echt anders gaat dan je gewend bent.

Jouw collega’s beter leren kennen?

Speel het Ken je Collega Spel
5 sterren

De 5e stap: dieper in de onderstroom duiken

Het kan zijn dat deze 4 stappen niet leiden tot een gedragen besluit.  Je merkt dat een bepaald thema steeds terugkomt in de discussie (rondcirkelen). Of deelnemers zijn toch niet open over wat er nog meer speelt (edge-gedrag, het lastige moment proberen te vermijden). Het is dan van belang een 5e stap te zetten, en dieper in de onderstroom te duiken. Ook hiervoor biedt de Deep democracy methode een aantal instrumenten.

Deze 5e stap zal meer tijd, aandacht en intensievere begeleiding vragen bij teams waar veel irritatie, frustratie en vooringenomenheid heerst. Wanneer teamleden ‘vast zitten’ in hun eigen standpunt en niet meer willen bewegen. Er is geen bereidheid meer om te luisteren naar elkaar en de ‘oordelen’ vertroebelen de communicatie.

In een situatie waar al (langere tijd) frictie is, dan kan de methode helpen om de onderliggende zaken bloot te leggen. Dit vraagt meestal wel professionele begeleiding die ‘neutraal’ kan blijven in de dynamiek die zich dan aandient.

Ben jij trainer of (team)coach?

Check Jump Serious Games en verbeter de impact van jouw training door actieve werkvormen en serious games
Jouw toolbox

De kracht van Deep democracy is dat het eenvoudige hulpmiddelen en een taal biedt waarmee een team zelf de kwaliteit van hun overleg en samenwerking kan verbeteren. Dit leidt tot betere (gedragen) besluiten en acties die ook uitgevoerd zullen worden. Bovendien zorgt het voor meer veiligheid en vertrouwen tussen de teamleden. Het versterkt de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor teamzaken, zowel waar het gaat over de inhoud, als over de samenwerking en onderlinge relaties. En het leert de teamleden om deze verantwoordelijkheid ook vorm te geven.

En, werkt het?

Jazeker, door het gebruiken van een aantal hulpmiddelen die Deep democracy biedt zal het team direct verschil ervaren. Het is echter geen wondermiddel. De teamleden zullen nog steeds de tijd moeten nemen om te oefenen en de methode zich eigen te maken. Daarbij zullen ze het vermogen moeten hebben om met gevoelens van ongemak te dealen. En bereid te zijn om zelf als individu te leren.

Anders samenwerken dankzij Deep Democracy

Deep Democracy methodes geven voor teams en leidinggevenden nieuwe mogelijkheden om het beste in elkaar naar boven te brengen. De rol van een teamleider kan veel meer gericht worden op het het uitzetten van de grote lijnen en het wegnemen van belemmeringen die het zelfsturen of zelforganiseren in de weg staan.

Wij helpen jou met het bouwen van sterke teams

Al meer dan 25 jaar ervaring
Sterke Teams
Deel dit artikel op je socials
Facebook
Twitter
LinkedIn

Relevante artikelen

Afbeelding over samenwerken en vertrouwen

Vertrouwen op nummer 1 als succesfactor bij samenwerken

Over Samenwerken, Vertrouwen en Psychologische Veiligheid Een gebrek aan vertrouwen is de meest fundamentele frustratie als het gaat om samenwerken in teams. De laatste tijd zien we dit thema steeds vaker terug, vooral in relatie met het thema psychologische veiligheid.

Lees meer >>
afbeelding van inchecken bij teamoverleg

Inchecken als eerste stap bij het teamoverleg

5 redenen voor inchecken bij een effectief overleg Ken je dat? Je begint het teamoverleg, kijkt eens rond en het valt je op dat sommige teamleden nog wat dromerig voor zich uit zitten te staren. Ze zijn weliswaar fysiek aanwezig,

Lees meer >>
Een afbeelding van een sterk team

Een leercultuur is kenmerkend voor sterke teams

Leercultuur is kenmerkend voor Sterke teams  Waarom zijn sommige overheidsorganisaties succesvol en slagvaardig terwijl anderen niet verder komen dan middelmatigheid? Waarom presteren sommige organisaties structureel beter dan hun concurrenten? Wat is het verschil tussen middelmatige teams en succesvolle teams? Het grote

Lees meer >>
afbeelding over de onderstroom in teams en de slechte werksfeer

Slechte werksfeer; kijk naar de onderstroom

Slechte werksfeer effectief aanpakken vanuit de onderstroom Een slechte werksfeer voel je wel, maar je ziet het niet direct. Mensen maken bijvoorbeeld grapjes waarvan je vermoedt dat er nog iets onder zit. Kritiek wordt nooit rechtstreeks geuit maar wordt vaak

Lees meer >>
afbeelding die laat zien dat spelen helpt bij het ontwikkelen van een positieve leercultuur

Wat is een positieve leercultuur

Wat is een positieve leercultuur? Een positieve leercultuur is een werkomgeving waarin team- of organisatieleden iedere dag in staat zijn om het beste in elkaar naar boven te brengen. Dit ontstaat door de aanwezigheid van een collectieve groeimindset en de

Lees meer >>
afbeelding die gaat over feedforward

Feedforward methode voor sterke teams

Wat is is de feedforward methode? De feedforward methode is er op gericht om gevraagde adviezen of tips met elkaar te delen met als doel er samen beter van te worden. Het is geïntroduceerd door Marshall Goldsmith, een Leiderschapscoach in

Lees meer >>
afbeelding van een zelfsturend team

Zelfsturend team; mythe of mogelijkheid?

Zelfsturend team; bestaan ze wel? Zelfsturende teams, bestaan ze, of was het een tijdelijk trend die inmiddels is overgewaaid? Tijdens de Coronacrisis bleek dat sommige managers veel minder toegevoegde waarde hadden dan ze aanvankelijk dachten. Ze keken niet dagelijks mee

Lees meer >>

Op de hoogte blijven?

Regelmatig de nieuwste artikelen en updates ontvangen? Schrijf je dan in!

Lencioni Teamscan

Hoe goed functioneert jouw team? Ontdek het in vijf minuten door het invullen van de Lencioni Teamscan.

Even meedenken?

Heb je een vraag of een specifieke wens? Laat het weten, we denken graag met je mee om een passende oplossing te vinden.
Logo-PA-nieuw (1)
Vind je ons aanbod of een van onze artikelen leuk? Laat het weten!
Nieuwsbrief
Schrijf je in op de nieuwsbrief en ontvang regelmatig interessante artikelen en updates!
Copyright © 2023 Studio Progressus, All rights reserved. Powered by Studio Progressus.